Περιφερειακά Μέτρα: Απειλή για Ανταγωνιστικότητα και Απανθρακοποίηση
Τα περιφερειακά μέτρα για τη μείωση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία:
- αποτελούν εμπόδιο για την επίτευξη σχετικής παγκόσμιας συμφωνίας,
- απειλούν τη βιωσιμότητα της ναυτιλίας, η οποία καλείται να συμμορφωθεί με διαφορετικούς, συχνά αμιγώς εισπρακτικού χαρακτήρα, κανονισμούς, που δε λαμβάνουν υπόψη τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της,
- θέτουν σε κίνδυνο την απρόσκοπτη ροή του παγκόσμιου εμπορίου,
- υποσκάπτουν την ανταγωνιστικότητα των περιοχών που τα υιοθετούν, και
- δεν προσφέρουν ουσιαστικά περιβαλλοντικά οφέλη.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η προσπάθεια για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ οδηγεί νομοτελειακά στην αναθεώρηση και τελικά στην απόσυρση περιφερειακών μέτρων, όπως το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (EU ETS) και τον Κανονισμό FuelEU Maritime, τα οποία επιβαρύνουν δυσανάλογα τη ναυτιλία και εντέλει τον Ευρωπαίο καταναλωτή.
Παρότι, όμως, παρατηρούνται ενδείξεις εξισορρόπησης της περιβαλλοντικής φιλοδοξίας της ΕΕ σε ορισμένους τομείς, η ναυτιλία εξακολουθεί να επιβαρύνεται με εισπρακτικά μέτρα και ανέφικτους στόχους.
Αυτό ενθαρρύνει τη μετατόπιση μεταφορικού έργου προς λιγότερο φιλικούς προς το περιβάλλον τρόπους μεταφοράς. Το ποσοστό της ναυτιλίας στο συνολικό μεταφορικό έργο στην ΕΕ έχει μειωθεί τα τελευταία χρόνια σε σύγκριση με τις οδικές μεταφορές[9]. Ωστόσο, στην ΕΕ, το 73% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις μεταφορές προέρχεται από τις οδικές μεταφορές, ενώ η ναυτιλία αντιστοιχεί μόλις στο 13%[10]. Αυτή η τάση προς πιο ρυπογόνα μεταφορικά μέσα πρέπει να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά και ο σημαντικός ρόλος της ναυτιλίας μικρών αποστάσεων πρέπει να αναγνωριστεί.
Η ναυτιλία σε κρίσιμο ενεργειακό σταυροδρόμι: μόνο ρεαλιστικοί στόχοι και μια βιώσιμη πορεία απανθρακοποίησης μπορούν να διασφαλίσουν τόσο την οικονομική όσο και την περιβαλλοντική ανθεκτικότητα του πλανήτη.
[9] Eurostat, Key figures on European transport - 2025 edition, 2026
[10] European Commission, EU transport in figures - Statistical pocketbook 2025, 2025